دموکراسی در ایران، آخرین کتاب رامین جهانبگلو

«آشنایی و استفاده از فرهنگ خشونت پرهیزی در تاریخ ایران، چالش اصلی نسل جوان است»

دموکراسی و عدم خشونت در ایران موضوع آخرین کتاب دکتر رامین جهانبگلو، فیلسوف، نویسنده و استاد علوم سیاسی در دانشگاه یورک کاناداست. این کتاب که اخیرا به زبان انگلیسی در صد صفحه منتشر شده در آخرین جلسه کانون کتاب تورنتو از سوی نویسنده معرفی و مورد بحث و گفتگو قرار گرفت. رامین جهانبگلو این کتاب را در شش فصل و یک مقدمه و نتیجه‌گیری نوشته است. یک قرن خشونت غیردموکراتیک عنوان فصل نخست این کتاب است.

فصل‌های دیگر کتاب رویارویی ایرانیان با دموکراسی، دموکراسی و قانون محوری در انقلاب مشروطیت، از کودتای 28 مرداد تا انقلاب 57 راهی به سوی اقتدار خشونت طلب، خشونت اسلام‌گرایانه و اصل حاکمیت در ایران امروز، و آخرین فصل عدم خشونت دموکراتیک بعنوان یک امر جدید نام دارد.



آگهی

آگهی

رامین جهانبگلو در آغاز سخنان خود در کانون کتاب تورنتو گفت که مفهوم محوری در این کتاب مسئله عدم خشونت است و پرسشی که مطرح شده این است که آیا ملت ایران ملت خشنی ست یا ملتی ست که می‌تواند خشونت پرهیز باشد. و اگر خشونت پرهیز است نمونه‌های سیاسی آن در دوره اخیر چه بوده است؟

به گفته جهانبگلو یکی از مسائلی که ما امروز در اذهان عمومی جهان و در گفتمان‌های سیاسی با آن روبرو هستیم تعریف دموکراسی است.

اکثر گروههای سیاسی و لیدرها و رهبران جهان خود را دموکرات و طرفدار دموکراسی می‌دانند. حتی بسیاری از سازمان‌هایی که در دوره‌ای یا هنوز، با جنگ مسلحانه موافقت داشته و دارند خودشان را سازمان‌های دموکراتیک می‌دانند و اعتقاد دارند در آینده کشورهاشان ایجاد کننده دموکراسی خواهند بود. بنابراین مسئله این است که دموکراسی را چگونه تعریف می‌کنیم.

وی ادامه داد: البته معمولا وقتی در باره دموکراسی صحبت می‌کنیم اولین ایده‌ای که در همه جا به ذهنمان می‌آید مسئله انتخابات آزاد است. و به محض اینکه یک رژیمی یا جامعه‌ای به انتخابات دست پیدا کرد، آن جامعه را دموکراتیک شده می‌دانیم و می‌توانیم در باره دموکراسی در آنجا صحبت کنیم.

جهانبگلو گفت دموکراسی یک سامان اجتماعی است که برمبنای برخورد آزاد عقاید و امکان ابطال پذیری این عقاید قرار دارد. یعنی وقتی در مورد یک جامعه دموکراتیک صحبت می‌کنیم جامعه‌ای است که نه تنها عقاید می‌توانند با هم برخورد داشته باشند، بلکه می‌توانند همدیگر را نقد کنند و ابطال پذیر هم باشند.

بنابراین بحث ما در آینده با رهبران سیاسی‌مان باید این باشد که دموکراسی سامان برهان و دلیل و گفتگوست. یعنی جایی است که باید یک امر گفتگویی در آن صورت بگیرد.

به نظر جهانبگلو: «نمی‌توانید در هیچ گروه سیاسی و هیچ حزب و جامعه‌ای سیاسی بگویید ما دموکرات هستیم اما آن فکر دموکراسی برمبنای انتقام، کینه، خشونت و بویژه تک گویی و تک پنداری قرارگرفته باشد. به نظر من وقتی برای دموکراسی مبارزه می‌کنیم به نوعی برای تقلیل خشونت در یک جامعه هم داریم مبارزه می‌کنیم. چرا؟ چون دموکراسی توافق نهادینه شده میان تفاوت‌هاست که به نوعی می‌خواهد کثرت‌گرایی را ترویج و تحکیم کند و نمی‌شود که این امر با خشونت همراه باشد.»

مهار اقتدارطلبی در عرصه عمومی

رامین جهانبگلو در ادامه صحبت‌های خود گفت: «وقتی در مورد ایران حرف می‌زنیم بحث اصلی فقط پایان دادن به اندیشه خشونت سیاسی نیست. بلکه باید فرای گروههای سیاسی فرهنگ خشونت را از عرصه عموی بیرون کنیم. روند خشونت پرهیزی در جامعه ایران مانند هرجامعه دیگری یک کوشش مدنی است که الزاما فقط از بالا صورت نمی‌گیرد. بلکه در میان خود مردم بوده و مسئله آن همیشه عادلانه کردن رقابت‌های اجتماعی و سیاسی و مهار اقتدارطلبی در عرصه عمومی و سیاست بوده است.»

وی افزود: «اگر مولفه‌های اساسی جنبش‌های مدنی ایران را در تاریخ معاصر حاکمیت قانون، دفاع از عدالت اجتماعی و دفاع از حقوق شهروندی بدانیم، چنانکه در دوره مشروطه و دوران حکومت ملی دکتر مصدق و در انقلاب 57 و جنبش سبز اتفاق افتاد، می‌بینیم که شعارها همیشه عدالت اجتماعی، قانون مرکزی، حقوق شهروندی و بویژه مبارزه با فرهنگ خشونت بوده است.»

رامین جهانبگلو گفت: «تاکنون ما بر این اعتقاد بوده‌ایم که خشونت فقط از جانب یک حکومت و دولت می‌آید و اگر شما آن حکومت یا آن دولت‌مرد یا سیستم را تغییر بدهید خود به خود مسئله خشونت در جامعه حل خواهد شد. اما بحث من در این کتاب این است که چنین نیست. ما باید بتوانیم بصورت افقی هم به فرهنگ خشونت نگاه کنیم. فرهنگ خشونت پرهیزی را در میان مردم ایران ترغیب و ترویج کنیم و مشروعیت ارزشهای قهرآمیز فرهنگ خشونت را در میان شهروندان از بین ببریم.»

صندوق رای به جای لوله تفنگ

جهانبگلو در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «به نظر من سیر روند دموکراسی خواهی از لوله تفنگ نمی‌گذرد. در حال حاضر نسل جوان ایرانی به این نتیجه رسیده‌اند که برای مبارزه مدنی صندوق رای را به لوله تفنگ و مسئله جابه جایی قدرت ترجیح دهند. ما اگر نیم نگاهی به مبارزات ایران بکنیم می‌بینیم در صد سال گذشته مبارزات حزبی و فردی خشونت آمیز، نقد خشونت را به تعویق انداخته است. اینکه خشونت ورزی حکومت را فقط با خشونت متقابل می‌توان پاسخ داد، افسانه است. چون چهار مرحله تاریخ معاصر ایران (مشروطیت، حکومت ملی مصدق، انقلاب و جنبش سبز) نشان داده که خشونت هرگز پاسخ مناسبی برای مسائل ما نداشته است.»

نویسنده کتاب دموکراسی در ایران اضافه کرد: «مسئله اصلی برای من وارد کردن اخلاق در سیاست ایران است. در حقیقت میزان‌الحراره اخلاق جنبش‌های مدنی ایران در صد سال گذشته خشونت پرهیزی بوده است. استراتژی‌های بکار گرفته شده در دوران مشروطیت مانند بست نشستن و نافرمانی مدنی و تاکید بر دو مفهوم عدالت و قانون و مبارزه با حکومت مطلقه، خشونت پرهیز بوده است.»

ایران امروز فراایدئولوژیک است

رامین جهانبگلو در باره شرایط کنونی ایران گفت که ایران امروز در دوران فرا کاریزماتیک و فرا ایدئولوژیک است. جمهور مردم بدون عدم خشونت بدست نمی‌آید و با شیوه‌های نفرت انگیز نمی‌توان به جمهور مردم دست یافت. وی گفت که مسئله مهم جامعه امروز ایران تزریق انرژی خشونت پرهیز به جامعه است. ما باید از فرهنگ ظالم و مظلوم خارج شویم. یعنی فقط یک عده را بصورت ظالم نبینیم و خودمان را مظلوم. موضوع اساسی ما دیگر سیاست قهرمان پرستی و ناجی پرستی هم نیست.

رامین جهانبگلو در پایان سخنان خود به موضوع آشتی ملی اشاره کرد و گفت مخالفت با اعدام از سوی گروههای سیاسی یک قدم مثبت برای رسیدن به آشتی ملی و تشکیل کمیسیون‌های حقیقت‌یاب مثل آفریقای جنوبی و شیلی است. وی گفت:»ما منابع فرهنگی خشونت پرهیزی را در فرهنگ دیرینه ایران داریم. همچنین نمودارها و نمونه‌های مبارزه خشونت پرهیز در سیاست صد ساله ایران را هم داریم. اما آیا می‌توانیم آنها را استخراج و به روز کنیم و بکار بگیریم؟ می‌توانیم فرهنگ رواداری که از زرتشت تا امروز داریم را بعنوان سندهای فرهنگ خشونت پرهیزی درآوریم و بعنوان حربه‌های اجتماعی و سیاسی از آنها استفاده کنیم؟ به نظر من پاسخ این پرسش‌ها مثبت است و همه اینها می‌تواند ما را به یک خرد جمعی خشونت پرهیز برساند. خرد جمعی که یک بخش آن مثل ایجاد شبکه‌های شهروندی کاربردی و عملیاتی است و یک بخش آن کار روشنفکری که باید این مفاهیم را استخراج و مطرح کند. چالش اصلی برای نسل جوان ایران این است که با فرهنگ خشونت پرهیزی در تاریخ ایران آشنا شود و به نوعی آنرا بکار بگیرد.»

fit4vip
fit4vip

When:
Where:
Cost:
Info:
Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید

آیا می خواهید داغترین اخبار تورنتو و کانادا را سریعا دریافت کنید؟

نام و آدرس ایمیل کافیست