نگرشی بر نقش گروههای اجتماعی در فرآیند دموکراسی

پنجشنبه ۲۴ اکتبر انجمن حقوقدانان ایرانی انتاریو (ILPO) طی مراسمی موجود یت  خود را اعلام کرد. این واقعه تنها دلیل انتخاب موضوع این مقاله نیست. بلکه ازاینکه انجمن حقوقدانان ایرانی-کانادایی (ICLA) بعد از سالها به همراهی همکاران جدید به ضرورت تاسیس تشکیلات جدید دیگری رسیدند که منحصر به استان انتاریو بوده و دربرگیرنده دانشجویان حقوق و حرفه های جانبی این حرفه هم باشد، خود دلیلی مهمتر بر انتخاب عنوان فوق میباشد…

نقش انجمنها  در روند دموکراسی
گرچه وجود شکل گرفته انجمنها در قرن 6 میلادی از هند و چین آغاز شده، ولی در اروپا، از ایتالیا و آلمان به عنوان کشورهایی که در قرن 10 میلادی وجود «اصناف» مختلف در آنها پایه گذاری شده، یاد میشود. در همین دوران- یعنی قرن 10 میلادی- در ایران سازمانهای اصناف (Senf, Sinf) شکل گرفته و از آنجا به مناطق عرب و ترک نشین تحت نام «فتوت» (Futuvvet) گسترده شده است.
تاریخچه تاسیس انجمنها در کانادا تقریبا به قدمت کشف این سرزمین پهناور در سال 1604 میلادی توسط ساموئل چمپلین میباشد. او چند سال بعد و به دنبال دو زمستان سخت و کشنده، در سال 1606 میلادی اولین انجمن را به نام ‹انجمن شادمانی› یا (ORDRE DE BON TEMPS) در کبک سیتی بوجود آورد تا اعضای آن موجبات بالابردن روحیه مهاجران را فراهم کنند.
انجمنهای کنونی کانادا از قرن ۱۸ میلادی شروع به شکل گرفتن وتاسیس شدن کردند. از اولین انجمنها میتوان از اتاق بازرگانی هالیفاکس (۱۷۵۰)، کانون وکلای انتاریو (۱۷۹۷)، انجمن تولیدکنندگان میوه انتاریو (۱۸۵۹) و انجمن پزشکان کانادا (۱۸۶۷) نام برد.

تعریف انجمنها، مشخصات و موقعیت آنها در جامعه کانادا
از کلمه فارسی تر کانون در بسیاری ازموارد به جای انجمن هم میشود استفاده کرد. ولی در اینجا از کلمه انجمن که مترادف آن بوده و بصورت گسترده تری بکاررفته، استفاده شده است. ازکلمات بنیاد، جامعه، موسسه، اتحاد، فدراسیون، اتحادیه، جمعیت، باشگاه، سندیکا، انستیتو وشورا در رابطه با کلمه انجمن و مضمون آن نیزاستفاده میشود.
طبق قانون، انجمنها برای تاسیس میباید بدون امکان عرضه سهام باشند و دارای هدف و رسالت مشخص، ملتزم به اجرای مقررات و قوانین، دارای هیات مدیره و نمایندگان اجرایی باشند.
در جائی که بخش دولتی و خصوصی نقشی ندارند، میدان عمل برای انجمنها فراهم میشود. انجمنها یا موسسات غیر انتفاعی عبارتند از سازمانهایی غیردولتی که داوطلبانه تاسیس شده وافراد و یا موسسات اعضای آنها بشمار روند. این انجمنها که حوزه فعالیتشان میتواند در سطح استانی یا کشوری باشد، قادرند بصورت ثبت شده و یا نشده فعالیت کنند. انجمنها برمبنای توسعه یک  منظور خاص یا یک  نیاز جمعی بخصوص با ماهیتی اجتماعی بوجود میایند. ضرورت انجمنها تا حدی است که آزادی تشکل آنها در منشور حقوق و آزادیهای کانادا از آن به عنوان یکی از آزادیهای اولیه تضمین شده، نام برده شده است.
برآورد میشود که هر کانادایی حداقل در ۳ انجمن مثل انجمنهای تجاری ،بازرگانی و حرفه ای ،اتاق بازرگانی، اتحادیه کار و کارگری، سلامتی و رفاه، سازمانهای مذهبی، انجمنهای ورزشی، سازمانهای سیاسی، انجمنهای علمی، گروه های فرهنگی،  موسسات خیریه و گروههای محلی ومنطقه ای عضومیباشد. هچنین اتحادیه های  کانادایی بیش از ۴ میلیون عضو دارند.
تعداد انجمنهای ثبت شده در کانادا بیش ازهجده هزار میباشد. گرچه اداره آمار کانادا از ۱۶۱هزار انجمن – ثبت شده یا نشده، با بودجه عملیاتی یا بدون آن – گزارش میکند، که بیش از نیمی از آنان بدون بودجه عملیاتی هستند. در آمد ۱۱۲میلیارد دلاری آنها نشانگر نقش مهم اقتصادی آنان در اقتصاد کانادا میباشد. این موسسات کمی بیش از۲ ملیون نفر را تحت استخدام خود دارند.



آگهی

طبقه بندی انجمنها
از میان انواع تقسیم بندیهای انجمنها بر مبنای اهداف، عملکرد وساختار آنها میتوان به دو نوع تقسیم بندی ذیل اشاره کرد:
۱- تقسیم بندی برمبنای عملکرد خدمت به عموم (موسسات خیریه) ویا خدمت به اعضا (سازمانهای عضویتی).
۲- تقسیم بندی بر مبنای تشکیل انجمن برمبنای اصول قانون تجارت و یا فدراسیون. در انجمنهایی که بصورت فدرال تشکیل میشوند، پوشش انجمنهای مختلف که در یک یا چند موضوع اشتراک دارند تحت پوشش یک انجمن واحد مد نظر قرار دارد.
مزایای متعدد از جمله معافیت های مالیاتی و یا بهرمندی از کمکهای دولتی ویا صرف ضرورت ثبت رسمی ایجاب کرده است که اکثر موسسات غیرانتفایی بسته به حوزه فعالیت شان بصورت استانی یا فدرالی ثبت شده باشند.

نقش انجمنها در حکومتهای مردم سالار  
کانادا همانند سایر کشورهائی که از آنها به عنوان نظامهای دموکراتیک یاد میشود، دارای حکومتی مشروطه مبتنی بر سه قوه مستقل و انتخابی پارلمانی، قضایی و دولتی است. ولی اصول دموکراسی در اینجا علاوه بر ۳ قوه فوق، مطبوعات آزاد و سیسیتم کار داوطلبانه شهروندان، بر نقش همین انجمنها درتاثیرگذاری، هدایت و مشارکت در اداره امور و سیاستهای کشورنیز متکی میباشد.
البته گروهای لابی (فشار Advocacy) نیزوجود دارند که چه از طرف مردم و چه از طرف حکومت، وبا نیت های سازنده و مترقی یا مخرب و ارتجاعی فعالیت دارند که در جهت دادن سیاست های دولت نقش دارند. در این میان انجمنها نقش چندگانه ای را ایفا میکنند (ویا حداقل جهت بی محتوا نشدن میباید بکنند):
– توجه به شرایط متحول جامعه در کنار حمایت از منافع اعضا و اهداف از طریق مشارکت در برنامه ها و فعالیت های مورد نیاز جامعه.  
– نقش مهم پایه گذاری آگاهی جمعی در جامعه از طریق ایجاد مکانیزم لازم در رسیدن به اهداف و ارزش های اجتماعی، و راه های رسیدن به آنها درمیان اعضا خود.
– و بالاخره شکل دادن به سیاست های اجتماعی، فرهنگی و اجتماعی از طریق تاثیر و کنش متقابل با ارکان دولت.

انجمنهای ایرانی-کانادایی، گذشته، حال و آینده
حضور روزافزون ایرانیان در۳۰-۴۰ سال اخیر در کشور جدیدشان کانادا و تمایل آنها به ساختار سازی(تحزب) بدوراز فراز و نشیب هایی قابل تصور نبوده است. ولی آنچه که اهمیت دارد میزان بیشتر حضور ما در قالب این ساختارها و مشارکت در اداره امور کشور جدیدمان در مقایسه با مهاجرین ایرانی به کشورهایی مانند انگلستان و آمریکا که از قدمت و تمرکز بیشتری برخوردارند، است. هم اکنون بیش از۵۰ انجمن ثبت شده و یا نشده ایرانی-کانادایی وجود دارد که مسلما این تعداد در آینده افزایش خواهد یافت.
از اولین انجمنها میتوان از انجمن ایرانیان، کانون شهروندان ارشد، سازمان زنان و انجمن مهندس و انجمن پزشکان نام برد.
 تشکیل انجمنی متشکل از مدرسین، استادان، پژوهشگران و محققین، شاید یکی از نیازهای کنونی مان در ساختار سازی کامیونیتیمان باشد. بدیهیست که ساختارهایی پایه ای مانند کنگره ایرانیان کانادا، و یا جامعه کانادایی مهندسین وآرشیتکتهای ایرانی نیاز به حمایت و شکوفایی بیشتر دارند.
مشکلات پیش روی این انجمنها در گسترش ویا حداقل حفظ میزان اعضا خود تنها گریبان گیر کامیونیتی ما نمیباشد و دامنه آن بنا به دلیل ذیل به تمام انجمنها گسترده میباشد:
– تغییرات در نیروی کار نسل جدید
– تغییرات اجتماعی، فرهنگی
– تغییرات تکنولوژیکی در سهولت دستیابی به منابع، مطالب واجتماعات
این موانع ضرورت نگرشی جدید و پویا دربه کارگیری مدلی جدید برای شرکت وعضو گیری در انجمنها را طلب میکند. آنچه که علاوه بر موانع فوق جلوی روند توسعه این انجمن ها را در کامیونیتی ما میتواند بگیرد، ساختار غیر دموکراتیک آنها میتواند باشد. تعهد هیات مدیره و رییس انجمن به اصول دموکراسی، ضامن پویایی انجمن و فعال بودن اعضا آن میباشد.
سرخوردگی ها از عمل کرد ضعیف برخی از این انجمن ها گاها ناگزیر به نظر میرسد. ولی اعتقاد به اینکه این سازمانها هستند که در رشد و اعتلاء جامعه ایرانی-کانادایی اولا از طریق همسو و همراه کردن اعضا خود و ثانیا به عنوان پلی قابل اعتماد و پایدار در تماس با جامعه بزرگتر کانادا و ماورا آن بکار خواهند رفت، چراغی خواهد بود برای گذر از ناملایمات در پیش رویمان در رسیدن به اعتلایی که سزاوار آن هستیم و سرزمین جدیدمان بیدریغ فرصت هایش را در این راه در اختیارمان میگذارد.

Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید

با یک کلیک در خبـــرنــامه سلام تورنتو عضو شوید!

و داغ ترین اخبار کانادا را سریعا در ایمیلتان دریافت کنید