کانادا: ۱۵۰ سالگی تولدت و ۱۳,۰۰۰ سال تاریخ بومیانت مبارک!

پ پ پ

با تصویب قانون اساسی در اول جولای سال 1867 میلادی (1246 خورشیدی)، و اتحاد سه ناحیه مجزای مستعمره امپراتوری انگلیس ـ استان کانادا (انتاریو)، نواسکوشیا و نیوبرانزویک ـ و استان کیک، کشور کانادا بنیانگذاری شد.

در 132 سال بعد به تدریج 6 استان و 3 ناحیه دیگر کانادا به فدراسیون کانادا پیوستند و کانادای کنونی با پیوستن نونووت (Nunavut) در سال 1999 شکل کنونی خود را پیدا کرد.

در آن سالها در ایران هنوز تا پیروزی جنبش مشروطه خواهی در تابستان 1285 برای پایه گذاری اصول اولیه دمکراسی (تشکیل مجلس نمایندگان و قانون اساسی) چندین دهه فاصله بود.
مقایسه جنبه هایی از تاریخ چند هزار ساله ایران با کشوری که در آستانه 150 مین سالگرد تاسیس اش است شاید موجه به نظر نرسد، حتی اگر تاریخ 500 ساله ورود مهاجران به کانادای امروزی نیز در نظر گرفته شود.



آگهی

اما کانادای کنونی قبل از ورود اولین مهاجران (جان کاپوت در سال 1497 میلادی) هزاران هزار سال صاحبان و ساکنین بومی داشته است: از 10 تا 30 هزار سال قبل طبق نظر تاریخ دانان و باستان شناسان.

اگر فاصله 50ـ60 ساله حضور ایرانی تبارها در کانادا را با 500 سال تاریخ ورود و اقامت مهاجران انگلیسی و فرانسوی مقایسه کنیم به مراتب کمتر از فاصله مدت اقامت همین مهاجران با بومیان این سرزمین است.

جمعیت حدود 1.5 میلیونی کنونی بومیان کانادا همچون سرزمین پهناوری که در اختیار داشتند از قدمت و فرهنگی طولانی و غنی برخوردار است.

در 150 مین سال فرخنده تاسیس کانادا بجای بررسی موقعیت کامیونیتی مان در رابطه با اروپایی تباران و سپس مهاجران اقصی نقاط دیگر دنیا که این سرزمین را خانه خود ساخته اند و الگوئی مثال زدنی در همزیستی مسالمت آمیز به دنیا ارائه داده اند بپردازم، شایان اهمیت است که به رابطه بومیان با مهاجران اولیه پرداخته و فراز و نشیب های آن را مرور کرد.

«…ما هیچ تاریخچه ای در استعمار کردن (در کانادا) نداریم.»

جمله فوق بخشی از سخنان استفن هارپر در سال 2009 است که در ابتدای مجموعه 44 دقیقه ای تلویزیونی با عنوان «جاده استعمارگری» (Colonization Road) آمده و یکشنبه ۱۸ جون از شبکه سراسری CBC پخش شد. این نظریه از سوی چندین استاد و تاریخ شناس کانادایی در این فیلم به نقد کشیده شد. این فیلم تاریخ ۵۰۰ ساله کانادا را از دیدگاه بومیان یا صاحبان اولیه آن بتصویر میکشد و آنچه که هنوز برخی همچون استفن هارپر (و یا همین هفته گذشته فرماندار کـل کانادا) از آن تصور دارند را به چالش می کشد.

نواسکوشیا و چندین استان شرقی کانادا در سرزمین های بومی میکمگ (Mi Kmag) موسوم به میکمکی (Mi Kmaki) واقع شده است که تاریخ 13 هزار ساله دارد. سایت رسمی نواسکوشیا یک کافی شاپ (Just Us) در نواسکوشیا عبارت کانادا 150 می کاکی 13000 را اخیرا به زیر تابلو تبلیغاتی کنار جاده خود اضافه کرده.

نواسکوشیا و چندین استان شرقی کانادا در سرزمین های بومی میکمگ (Mi’kmaq) موسوم به میکمکی (Mi KmaKi) واقع شده است که تاریخ 13 هزار ساله دارد (سایت رسمی نواسکوشیا). یک کافی شاپ (Just Us) در نواسکوشیا عبارت کانادا 150 میکمکی 13000 را اخیرا به زیر تابلو تبلیغاتی کنار جاده خود اضافه کرده.

هیدن کینگ Hayden King استادیار دانشگاه کارلتون در واکنش به سخنان هارپر می گوید: «من فکر نمی کنم استفن هارپر فکر کند که کانادا هیچ سابقه استعمارگری ندارد، بلکه فکر می کنم که او معتقد است که این استعمارگری، بی آزار و خیرخواهانه بوده، چونکه ما استعمارگری زننده، خشونت بار و خونین نداشته ایم. بلکه ما استعمارگریِ صلح آمیزی داشته ایم که اروپایی های خوبی به اینجا آمدند و با مردم خوب ولی متوحش بومی اینجا توافق هایی را به عمل آوردند! به آنها مذهب مسیحیت آموختند، کشاورزی آموختند، پول مدارس آنها را پرداختند که بنابر این، این کارها خیرخواهانه بودند.»

فرماندار کل دیوید جانسون هفته گذشته بومیان و اقوام اولیه کانادا را مهاجر خواند و وقتی با اعتراض مواجه شد از گفتارش عذرخواهی کرد. اما وی حتی در عذرخواهی از عبارت «بومیانِ ما» استفاده کرد که برخی آن را نیز نادیده گرفتن نقش مستقل بومیان به عنوان یک ملت و احساس تعلق داشتن به آنان، دانستند.

اما اصلاح انتقادی نظر هارپر توسط هیدن کینگ و چند نفر دیگر در فیلم با طنز کمدینی بومی که داستان زندگیش را با نقل تالمات پدر مادر و نیاکانش در مواجه با مهاجرین اورپایی در فیلم دنبال می کند، تبدیل می شود:
«بگذارید رو راست با شما صحبت کنم. در روزهای اولیه کانادا اگر شما یک مردِ پولدارِ قدرتمندِ سفیدپوست بودی که فعالانه استعمارگری می کردی، یک جاده به نامت می کردند. اما برخی اوقات هم رک و راست اسم خیابان را «جاده استعمار کردن» می گذاشتند.»

رایان مک ماهون ـ Ryan McMahon- سپس به جاده ای به همین اسم در زادگاهش که در آن بزرگ شده اشاره می کند که خیابانی به همین نام در بسیاری از شهرهای انتاریو و مانیتوبا نیز وجود دارد.

تصویر تابلوی این جاده و همینطور تابلوی خیابان یانگ همزمان در خلال گفتار این کمدین به نمایش گذاشته می شود.

در اواخر قرن هجدهم جان سیمکو اولین فرماندار (Colonial Administrator) جاده ای را که توسط دوستش ـ سر جورج یانگ ـ که در راهسازی تبحر داشت نظارت شده، و از تورنتو شروع و به دریاچه سیمکو رسیده بود را به نام او کرد.

فیلم تصویری متفاوت از آنچه که بسیاری از تاریخ کانادا در ذهن دارند، از اجحاف و ستمهایی که مهاجران اروپایی به بومیان روا داشته اند به نمایش می گذارد.

«هدف از بین بردن بومیان بود» که روند مستعمره کردن را خشونت بار کرد»، موضوع اصلی فیلم تحقیقی یاد شده است.

به واقع در چند دهه اخیر تحولات بسیاری در نحوه نگرش به بومیان و حق برخوردی از عزت و افتخار ملتی مستقل برای آنان، در مردم غیر بومی کانادا و بسیاری از برگزیدگان آنها به وجود آمده است.

«کمیسیون حقیقت یاب و آشتی» Truth and Reconciliation Commission
در سال 2008 با هدف بررسی جامع لطماتی که به بومیان کانادا وارد شده بود، تشکیل شد.

سه تصویر از فیلم Colonization Road در اشاره به جاده هایی با همین نام، که این هفته از شبکه سراسری سی بی سی پخش شد.

سه تصویر از فیلم Colonization Road در اشاره به جاده هایی با همین نام، که این هفته از شبکه سراسری سی بی سی پخش شد.

پرداختن و حقیقت یابی «مدارس مسکونی بومیان» کانادا که برخی آن را نسل کشی فرهنگی می دانند و آخرین آنها تنها در سال 1996 بسته شد، یک نمونه قابل توجه آن است.

ابعاد آزار روحی جسمی و جنسی که 150 هزار کودک که طبق فرمان و بودجه دولتی از والدینشان جدا و در این مدارس اسکان داده شدند، در روند این حقیقت یابی و از طریق بسیاری از رسانه ها به اطلاع مردم غیر بومی رسید. حداقل 6 هزار نفر از این کودکان در این مدارس به دلایل مختلف درگذشتند.

این کمیسیون در دسامبر 2015 با 94 توصیه Calls to Action 94 برای چاره جویی برای نابسامانیهای بومیان، به کار خود پایان داد. دولت لیبرال جاستین تردو خود را به انجام این توصیه ها متعهد کرده است.

شناخت بومیان به عنوان یک ملت مستقل با معرفی رابطه دولت کانادا با آنان در چارچوب رابطه «بین دو ملت» Nation-to-Nation Relationship، تعریف شد.

در ۱۱ جون ۲۰۰۸ استفان هارپر نخست وزیر وقت در صحن پارلمان و در حضور رهبران بومیان و تعدادی از باز ماندگان این مدارس از نقش دولتهای سابق در جریان «مدارس مسکونی دولتی» از بومیان کانادا رسما و همه جانبه عذرخواهی کرد.

رهبران سایر احزاب نیز بیانیه هایی را در این رابطه خواندند.

جاستین ترودو که برای اولین بار یک وزیر دادگستری از بومیان Jody Wilson-Raybould- را عضو کابینه اش کرد، اوایل سال جاری ۶ وزیر خود را برای ارزیابی همه جانبه تمام قوانین و سیاستهای دولت فدرال که به نحوی به بومیان کانادا مربوط می شود مامور کرد.

او در معرفی این دستورالعمل خود گفت: «تلاش مشترک با مردم بومی برای استعمارزدایی از قوانین و سیاستهای کانادا ضروری است.»

چندی پیش در انتاریو، دولت لیبرال کاتلین وین برای اولین بار در کانادا، قانون ضد نژادپرستی را تصویب می کند که هدف آن جرم محسوب شدن هرگونه تبعیض علیه اقلیتها از جمله بومیان انتاریو و حمایت قانونی از حقوق تمام اقلیتهاست. وی سال گذشته نیز از بومیان انتاریو برای “نسلها بد رفتاریِ” با مردم بومی این استان، عذر خواهی کرده بود.

در آموزش و پرورش ناحیه تورنتو (TDSB) برای اولین بار از اول سال تحصیلی جاری، روزانه و قبل از نواختن سرود ملی کانادا، اذعان به قرار داشتن بیش از 600 واحد آموزشی این موسسه دولتی در زمینهای سابق بومیان که آن مدرسه در آن واقع شده، قرائت می شود.

Harper-King

هیدن کینگ Hayden King استادیار دانشگاه کارلتون در واکنش به سخنان هارپر می گوید: «من فکر نمی کنم استفن هارپر فکر کند که کانادا هیچ سابقه استعمارگری ندارد، بلکه فکر می کنم که او معتقد است که این استعمارگری، بی آزار و خیرخواهانه بوده، چونکه ما استعمارگری زننده، خشونت بار و خونین نداشته ایم.”

راه طولانی التیام آلام بومیان و صاحبان اولیه کانادا چند ی است آغاز شده است. زمین های گرفته شده از آنان باز پس دادنی نیست ولی به دست آوردن دل بازماندگان آنان امکان پذیر است.

قدمهای نزدیک شدن از هر دو سو به سمت یکدیگر با حضور لیبرالها در اتاوا و انتاریو، بیشتر و بیشتر مشاهده می شود.

با بازنشسته شدن قاضی ارشد دیوان عالی کشور بورلی مک لافین Beverley McLachlin تورنتو استار پیشنهاد می کند که وقت حضور یک قاضی از میان بومیان در این دیوان فرا رسیده است.

رهبر ملی بومیان پری بلگارد Perry Bellegrade برای اولین بار به همراه جاستین ترودو در مراسم سالانه جشن دگرباشان در تورنتو شرکت می کند.

درست است که هنوز یکصد ناحیه متعلق به بومیان (Reserve) در کانادا با مشکل آب لوله کشی آشامیدنی مواجه هستند و یا هر از چند روز خبر خودکشی جوانان مایوس بومیان را می شنویم. اما بالاخره تابستان سال ۲۰۱۶ دولت فدرال دستور تحقیق برای پی بردن به سرنوشت صدها زن و دختر بومی گم شده و بقتل رسیده را صادر کرد.

خبرهای دلگرم کننده بیشتر مبنی بر توجه به خطاهای گذشته و جبران خسارت که عمدتا روحی و عاطفی هستند، از طرف حداقل بخش بزرگی از مسئولان و مردم نیز شنیده و دیده می شود.

کانادای 150 یا ۱۳۰۰۰ساله، کشوری پهناور و ملتی متین و پرتحمل دارد که هنوز می تواند بهتر شود.

دلجویی و احترام به بومیان ارزشی کاناداییست، ارزشی که نه تنها تمام اقلیت ها بلکه سلامت، سربلندی و یکپارچگی کانادای ۱۵۰ ساله نیز از آن بهره مند میشود.

150 مین سال تولدت مبارک کانادا!

Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید