آمریکا و کانادا در دومین سالگرد برجام

پ پ پ

دو سال از امضای توافقنامه برجام «برنامه جامع اقدام مشترک» در 14 جولای 2015 بین ایران و ۶ کشور موسوم به 1+P5 می گذرد. در یکسال گذشته در آمریکا، فرانسه و انگلیس دولتهای تازه ای به سر کار آمده اند. اما با انتخاب مجدد حسن روحانی در انتخابات ۱۹ ماه می ایران، تغییری در ساختار سیاسی سایر کشورهای طرف این قرارداد مشاهده نمی شود.

در کانادا، برخلاف آمریکا، با انتخاب لیبرالها در اکتبر 2015، سیاستهای اغلب یکسویه محافظه کاران جای خود را به سیاست تعاملِ بیشتر با کشورهای دنیا توسط دولت جاستین ترودو داده است.

جایگزینی ترامپ با اوباما بزرگترین واقعه سیاسی است که می تواند برجام را تحت تاثیر قرار دهد. سه ماه پیش دولت ترامپ با اذعان به رعایت برجام از سوی ایران، با بی رغبتی تمدید مشارکت آمریکا را اعلام کرد، ولی در عین حال خواهان بازبینی این توافقنامه شد.
اما سیاست خصمانه دولت ترامپ علیه ایران با حمایت گسترده تر شخص او از دولتهایِ عربیِ معاند ایران، در ماهها و هفته های اخیر آشکارتر و رساتر شده.



آگهی

در 14 جون رکس تیلرسون وزیر خارجه دولت آمریکا در مقابل کمیسیون روابط خارجه مجلس نمایندگان از تغییر رژیم ایران حمایت کرد.

رئیس سیا نیز چندی قبل خطر ایران را برای منافع آمریکا دراز مدت تر از داعش دانست.

این لفاظی ها تا آنجا پیش رفته که جیمز ماتیس، وزیر دفاع آمریکا که خود از مخالفان سر سخت رژیم ایران است روز ۱۱ جولای در مورد فشار بر مردم ایران هشدار داده و گفته است که چنین سیاستی می‌تواند ایرانی‌ها را با حکومت «نامحبوب» جمهوری اسلامی متحد کند.

گفتگوی رئیس جمهور جدید فرانسه امانوئل مکرون با حسن روحانی همتای خود به دنبال حملات تروریستی در تهران در ماه گذشته و تعهد به توسعه همکاری در مبارزه علیه تروریسم از سوی دو طرف، و درخواست او برای «احترام» ایران به برجام، نشانه های نگرش مشابه با دولت قبلی فرانسه به این قرارداد است.

در این میان مواضع اتحادیه اروپا و حمایت آن از برجام از اهمیت خاصی برخوردار است.

سه شنبه 11 جولای، فدریکا موگرینی وزیر خارجه این اتحادیه در واکنش به درخواستهای ترامپ برای خودداری از داد و ستد با ایران، برجام را متعلق به دنیا خواند و گفت «این توافقنامه به یک کشور تعلق ندارد». وی همچنین گفت: «ما منافع امنیتی خود را نه تنها در اجرای کامل برجام، بلکه همچنین در تعامل با ایران می بینیم».

زیگمار گابریل وزیر خارجه آلمان ۲۷ جون به تلاش کشورش برای تداوم پایبندی همه طرفها به برجام اشاره کرد و از کاهش خطر «مناقشه ای بزرگ» در اثر این توافقنامه سخن گفت. او که پس از دیدار با محمدجواد ظریف، همتای ایرانی خود در برلین سخن می گفت از توافق هسته ای امضا شده با ایران با عنوان «نشانه امیدبخش بزرگ» یاد کرد و گفت «فرصتی تاریخی» برای شروعی دوباره در رابطه با ایران بوجود آمده است.

ترزا می نخست وزیر انگلیس که از معدود متحدان دانلد ترامپ به شمار می رود، اولین نخست وزیر این کشور است که چند ماه پیش در مجمع شورای همکاری خلیج فارس که عمدتا با دولت ایران مخالف اند، شرکت کرد. با این حال حتی در لندن صدایی در مخالفت با برجام شنیده نمی شود.

در کانادا اما همسایگی آمریکا شریک عمده تجاری، سایه ای از تاثیرگذاری واشنگتن بر سیاستهای اتاوا در مواجه با برجام مشاهده می شود.

استفان دیان وزیر خارجه سابق در مقایسه با کریستینا فریلند صدای رساتری در حمایت از برجام و سیاست تعامل کانادا با ایران داشت.

با اینحال اولین دیدار رسمی بین مقامات کانادایی و همتایان ایرانی شان 9 می در تهران و چند ماه پس از قبول زمام سیاست خارجی کانادا توسط فریلند، برگزار شد. گفته می شود که ملاقات مشابهی به زودی در اتاوا برگزار خواهد شد.

اما بدون هیچ رابطه سیاسی در 5 سال گذشته و علیرغم وعده انتخاباتی دو سال پیش لیبرالها برای برقراری مجدد روابط با ایران، تاثیرگذاری کانادا در سرنوشت این قرارداد تاریخی، بسیار محدود خواهد بود، بخصوص که تصمیم اخیر وزیر خارجه مبنی بر باقی ماندن ایران در «لیست دولتهای حامی تروریسم» برای دو سال آینده، که مانعی عمده در برقراری مجدد روابط بین دو کشور به شمار میرود، چشم انداز روند پیشرفت این مذاکرات را مبهم تر مبهم تر کرده است.

به نظر می رسد پس از نزدیک به دوسال از روی کار آمدن لیبرالها در کانادا و راه یافتن دو نماینده ایرانی تبار به پارلمان -که منجر به امضای پتیشنی رسمی از سوی نزدیک به ۱۶ هزار نفر در حمایت از برقراری مجدد رابطه با ایران شد- هنوز تغییر محسوسی در رابطه با سیاست خارجی کانادا نسبت به ایران و به طریق اولی تاثیر گذاری بر توافقنامه تاریخی برجام حاصل نشده است.

نظرات دو عضو کامیونیتی در رسانه ها
«در رابطه با ایران، کانادا بهتراست خط مشی اوباما را ادامه دهد» On Iran, Canada Should Pick Up Where Obama Left Off  این عنوان مقاله ایست که نوید حسیبی مدیر «شورای سیاستهای بین المللی»
Council on International Policy در اتاوا، دوشنبه هفته جاری در هافینگتون پست منتشر کرد.

او در بخشی از مقاله خود پیش بینی می کند: «اگر سخنان تیلرسون ـ تغییر رژیم در ایران ـ نشانگر چیزی باشد، آن چیز می تواند این باشد که تجدید نظر در سیاست دولت ترامپ به تقابل با ایران ختم خواهد شد که می تواند آغازی برای پایان برجام نیز محسوب شود.» او در انتها به اهمیت «سرنوشت این توافقنامه تاریخی» در سایه «خصومت رو به افزایش دولت ترامپ علیه ایران» اشاره کرده و توصیه می کند کانادا فرصتی دارد که کار اوباما را ادامه داده و در حمایت صلح آمیز از نظم قانونمندِ جهانی، از این توافق اتمی دفاع کند.

پویان طبسی نژاد عضو هیئت مدیره کنگره ایرانیان کانادا نیز در مقاله ای که در همین روز در هفینگتون پست منتشر شد، نه در رابطه مستقیم با برجام، بلکه به سیاستهایی که کانادا را در مسیر مقابله با برجام قرار خواهد داد، می پردازد: «آیا این لابیگران خارجی علیه منافع کانادا فعالیت می کنند؟»

Could these foreign lobbyists be working against Canada’s interests?

طبسی نژاد مسئول سیاستگذاری کنگره در مقاله خود به فعالیتهای بنیاد دفاع از دمکراسی Foundation for defense of democracies پرداخته است و حمایتهای این سازمان «خارجی» در حمایت از لوایح «زشت و تفرقه آمیز» در پارلمان کانادا به عنوان «شاهد» اشاره می کند.

او به بیش از ده مورد حضور و شهادت نمایندگان این بنیاد در مجلس نمایندگان و چندین بار در سنای کانادا اشاره می کند و می گوید نفوذ «بنیاد» در سیاستهای کانادا بسیار اهمیت دارد. او به تحولاتی که در ماه گذشته اتفاق افتاد اشاره می کند و می نویسد: «ایمیل های افشا شده نشان می دهند که «بنیاد» نه تنها با عربستان سعودی و امارات برای منزوی کردن قطر فعالیت داشته، بلکه سعی داشته از ورود شرکتها به بازار ایران جلوگیری کند.»

طبسی نژاد اشاره می کند که «بمباردیه، شرکت بزرگ هوا و فضای کانادایی که در دشواری مالی به سر می برد که هم دولت فدرال و هم دولت استانی میلیاردها دلار در چندین سال گذشتـه در آن سرمایه گذاری کرده اند.» او می نویسد: «نتیجه فعالیتهای این بنیاد جلوگیری از روند بهبود وضع این شرکت که بارها برای توسعه به بازار ایران اظهار تمایل کرده است، بوده است.

او در انتها کندی سیاستمداران و موسسات کانادایی در پرداختن به این موضوع و بی توجهی رسانه ها در منعکس کردن آن را سئوال برانگیز میداند و پیشنهاد می کند: «شاید تنها راه برای جدی گرفته شدن این موضوع، این باشد که کانادایی ها با تماس با ناظر لابیگری کانادا
Commissioner of Lobbying و نمایندگان و سناتورهای خود در پی گیری این موضوع مستقیما دخالت کنند.»

1-G20
با توجه به انزوای ترامپ در همایش هفته گذشته کشورهای صنعتی موسوم به G20 در هامبورگ در رابطه با خروج دولتش از توافقنامه آّب و هوایی پاریس که ۱۹۵ کشور دنیا آن را امضا کرده اند، و همچنین تنیده شدن روزافزون او و نزدیکانش در افتضاح قبول کمک از یک دولت خارجی ـ روسیه ـ برای شکست دادن رقیب دمکرات خود، چشم انداز تاثیرگذاری دولت آمریکا بر سرنوشت برجام کمرنگ تر شده است.

****

درباره نویسنده:
مشهود ناصری تحصیل کرده دانشگاه صنعتی شریف تهران است که کار فرهنگی، نویسندگی و ترجمه را از دوران دانشجویی آغاز کرده است. بیش از 30 سال فعالیت و اشتغال او در ظرفیت مهندسی و پژوهش علمی، در 6 سال اخیر با کار نویسندگی در سلام تورنتو بوده است. انعکاس دستاوردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه کاناداییان ایرانی تبار و حضور جدی در فعالیتهای اجتماعی و محیط زیستی مورد توجه ویژه اوست

Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید