فیدل کاسترو: قهرمان ستمدیدگان جهان؟ دیکتاتور کوبا؟ و یا هر دو؟!

پ پ پ

خبرسازترین چهره قرن بیستم، سمبل مقاومت، و مبارزه در راه عدالت اجتماعی نه نلسون ماندلا، بلکه فیدل کاسترو بود که این هفته در سن 90 سالگی درگذشت. برای ماندلا که خود سمبل مقاومت در برابر سرکوبگران و نژاد پرستان بود و در نزد میلیونها تن از مردم جهان مبارزی الهام بخش در راه آزادی و عدالت اجتماعی بشمار میآمد، او یک قهرمان محسوب میشد.

«قبل از هرصحبتی تو باید بمن بگی که کی به آفریقای جنوبی میایی؟!»*

جمله فوق را ماندلا در دیدارش با فیدل کاسترو در کوبا، و تنها چند ماه پس از آزادی از 27 سال زندان رژیم نژاد پرست در سال ۱۹۹۰، به او میگفت. ماندلا به کوبا سفرکرده بود تا از فیدل کاسترو و مردمش برای نقش منحصر به فرد آنها در حمایت از مبارزات مردم آفریقای جنوبی برای استقلال تشکر کند. ماندلا در ادامه می گوید: «کوبا در آموزش مردم ما و با در اختیار گذاشتن منابع در مبارزات مردممان به ما کمک کرد.»



آگهی

اما کشور کوچکِ جزیره ای جهان سوم آمریکای لاتین با 11 میلیون جمعیت چگونه در همسایگی غول سرمایه داری جهان آمریکا، توانست نظام کمونیستی خود را بیش از 50 سال پا برجا نگه دارد؟ رژیمی که کاسترو در سال 1959 با سرنگونی دولت فاسد و وابسته باتیستا در کوبا جایگزین کرد از آن زمان همچون خاری در پهلوی آمریکا و در عین حال دوستی برای کانادا محسوب شده است.

در حالی که دولتهای آمریکا یکی بعد از دیگری طرحها و پروژه ها و تحریم های متعددی برای ترور کاسترو و سرنگونی دولتش بکار می بردند، از کانادا، بخصوص در دوران نخست وزیری پیر الیوت ترودو، نوای دوستانه «ویوا کوبا» و دستهایی گرم برای کاسترو و مردمش بلند می شد.

پیر ترودو اولین رهبر یک کشور غربی بود که پس از انقلاب کوبا در سال ۱۹۷۶ از این کشور دیدار میکرد. او در پاسخ به انتقادهای سیاستمداران آمریکایی، با تاکید به اینکه کانادا میبایست سیاست مستقل خارجه خود را داشته و در آینده خواهد داشت، در جمع 25 هزار کوبایی در کنار فیدل کاسترو گفت: «زنده باد کوبا» Viva Cuba.

قبل از ترودوِی پدر، جان دیفن بیکر نخست وزیر سابق محافظه کارِ پیشرو کانادا هم در مخالفت با آمریکا و تحریم هایش علیه کوبا، در سال ۱۹۵۹ روابط دیپلماتیک کانادا با کوبا را برقرار کرده بود.

مرگ دو رهبر و واکنش دو نخست وزیر کانادا
به مناسبت درگذشت فیدل کاسترو در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۶، جاستین ترودو نخست وزیر کانادا در بیانیه ای او را چهره ای بحث انگیز خواند، اما از او با عباراتی چون «رهبری که به مردمش خدمت کرد» و «در زندگی مردم کوبا در زمینه آموزش و درمان بهبود چشمگیری به جای گذاشت» ستایش کرد و «تاثر عمیق» خود را ابراز کرد.

بیانیه رسمی استفن هارپر نخست وزیر سابق محافظه کار کانادا به مناسبت درگذشت ملک عبداله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان در سال گذشته

بیانیه رسمی استفن هارپر نخست وزیر سابق محافظه کار کانادا به مناسبت درگذشت ملک عبداله بن عبدالعزیز پادشاه عربستان در سال گذشته

این بیانیه که با موجی از انتقادات از سوی محافظه کاران مواجه شده، جاستین ترودو را ضمن دفاع از آن، وادار به اندکی عقب نشینی کرد. او روز بعد در جواب سئوال خبرنگاری که پرسیده بـود آیـا کاستـرو را دیکتاتـور می داند، پاسخ داد: بله.

با این حال ضمن اینکه شباهتهای بسیاری بین این بیانیه و بیانیه ای که استفان هارپر نخست وزیر سابق محافظه کار در مرگ عبداله ابن عبدالعزیر پادشاه عربستان سعودی، که او نیز در 90 سالگی در 23 ژانویه 2015 درگذشت، صادر کرد وجود دارد، تفاوتهای چشمگیری در واکنش به این دو بیانیه از سوی بسیاری از محافظه کاران (و تا حدودی حتی از سوی نیودمکراتها ـ و حتی برخی از لیبرالها با سکوتشان) به چشم می خورد.

استفن هارپر در بیانیه اش نه فقط هیچگونه اشاره ای به نقض حقوق بشر در دوره ده ساله حکومت ملک عبداله نکرده، از اینکه او را در جریان کنفرانسG20 در تورنتو ملاقات کرده «ابراز خوشوقتی» کرده، و از او به عنوان «چهره شناخته شده ای که مدافع صلح خاورمیانه» است، یاد کرده. هارپر نیز همانند ترودو «از طرف تمام کانادایی ها، لورین (همسرش)، و خود به خانواده پادشاه و مردم عربستان صمیمانه تسلیت گفته» و می گوید «به سوگواری مردم عربستان ملحق می شویم.»

بیانیه جاستین ترودو ـ شاید تحت تاثیر روابط دوستانه خانواده اش در گذشته با کاسترو و حضور او به عنوان مهمان ویژه در مراسم درگذشت پدرش ـ این موقعیت را برای اشاره به میراث دو گانه و پیچیده کاسترو که در آن جنبه های منفی مانند سرکوب مخالفان نیز وجود دارد، از دست می دهد.

این ضعف، برخی از انتقادات مبنی بر اینکه او در بیانیه اش «همصدا با کانادایی ها» نبوده را تا حدی توجیه می کند. ولی سال گذشته در پی صدور بیانیه هارپر به مناسبت فوت ملک عبداله، از موج انتقادات و اعتراضات ـ که عمدتا از جانب محافظه کاران علیه ترودو شده است ـ و ضرورت دفاع از ارزش های کانادایی توسط نخست وزیر محافظه کار، کوچکترین اثری نبود.

بیانیه رسمی جاستین ترودو نخست وزیر کانادا به مناسبت درگذشت فیدل کاسترو

بیانیه رسمی جاستین ترودو نخست وزیر کانادا به مناسبت درگذشت فیدل کاسترو

هر دو رهبر فقید دیکتاتور بودند، اولی مدافع دیکتاتوری طبقه کارگر بود و دومی مبلغ حکومتِ مستبد اسلامی نشات گرفته از اصول وهابیت.

اولی وجود احزاب را ممنوع می کرد، دومی نه تنها حق شرکت در انتخابات بلکه حق رانندگی برای جامعه زنان کشورش را قائل نبود.

در اولی عدالت اجتماعی تنها از دیدگاه دیکتاتوری طبقه کارگر متصور بود و منابع محدود کشور را در اختیار جنبش های آزادی خواهانه آفریقا و آمریکای جنوبی قرار میداد، و در دومی نشر احکام خدا، از طریق تعبیر وهابیت از اصول اسلامی، نظام را مجبور به ایفای نقش پدر خواندگی و حمایت پنهانی و غیر مستقیم مالی از سازمانها و گروههایی همچون طالبان، القاعده و داعش می کرد.

اما آیا این اختلافات ارزشی مابین دمکراسی کانادایی با دو مظهر استبداد، نباید در چنین مواقعی به کنار گذاشته می شد و رسم دیپلماتیک نباید در هر دو بیانیه به جای آورده می شد؟

پاسخ مثبت به این سئوال برای بسیاری از منتقدانِ محافظه کار جاستین ترودو به آسانی قابل تصور نیست. بنظر میرسد از دید آنها هرچه باشد عربستان متحد کاناداست و منافع اقتصادی ما ایجاب می کند که چهره زننده متحدمان را (بخصوص وقتی که تازه 15 میلیارد دلار نفربر زرهی به آن فروخته ایم) ندیده بگیریم!

ولی آیا همین استدلال و ملاحظه منافع اقتصادی و دیپلماتیک در بیانیه ترودو در مورد کوبا نمی باید رعایت میشد؟ کشوری که سالیانه نزدیک به 1 میلیون نفر کانادایی* برای تفریح و استراحت به آن سفر میکنند، و بخش مهمی از صنعت توریسم کانادا با آن مرتبط است، و از جمله ۸۵ شرکت کانادایی در آن سرمایه گذاری کرده اند؟!

در کوبای با منابع محدود که فقر و بی بضاعتی به یکسان میان مردمانش تقسیم شده، مرگ و میر کودکان در حد کانادا و حدود 4/6 مرگ در هر یک هزار تولد است. این در حالیست که در عربستان سعودی با درآمد سرشار نفتی اش مرگ و میر نوزادان بیش از دو برابر کوبا (14/09 مرگ در یک هزار تولد*) است.

گرچه مجازات اعدام هنوز در کوبا قانونی است اما آخرین اعدام در کوبا در سال 2003 انجام شد، ولی در عربستان مجازات اعدام از طریق گردن زدن در انظار عمومی روال معمول دارد و تنها در ژانویه سال جاری 47 نفر گردن زده شدند.*

در کوبا بیش از 100 هزار پزشک از سال 1961 تا کنون تربیت شده که کثرت آنها، امکان اعزام برای مثال چند صد نفر از آنها فقط  به کشورهای لیبریا و گایانا را فراهم کرده، و یا به دلیل نبودن کار حرفه ای، آنها را مجبور کرده که در بخشهای دیگر از جمله توریسم به کار بپردازند. در حالی که در عربستان بیش از نیمی از کادر پزشکی از اطبا غیر سعودی هستند، و یا در کالجی که دولت انتاریو اخیرا در آنجا ایجاد کرده حضور دختران ممنوع است!

مقایسه میراث دو دیکتاتور و بیانیه دو نخست وزیر محافظه کار و لیبرال کانادا به مناسبت فوت آنها و عکس العمل یکجانبه محافظه کاران به آنها برخورد دوگانه ـ دبل استاندارد ـ منتفدان ترودو را به تصویر می کشد.

برای منتقدان ترودو، ستایش هارپر از مستبد درگذشته سعودی کاملا منطبق با اصول مرسوم دیپلماتیک و منطقی است در حالی که همدردی ترودو به خاطر درگذشت رهبر استثنایی کوبا که بی تردید در مقایسه کمتر سرکوبگر بوده، غیرقابل پذیرش و بی معنی است!

***

مشهود ناصری تحصیل کرده دانشگاه صنعتی شریف تهران است که کار فرهنگی، نویسندگی و ترجمه را از دوران دانشجویی آغاز کرده است. بیش از 30 سال فعالیت و اشتغال او در ظرفیت مهندسی و پژوهش علمی، در 6 سال اخیر با کار نویسندگی در سلام تورنتو همراه بوده است. انعکاس دستاوردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی جامعه کاناداییان ایرانی تبار و حضور جدی در فعالیتهای اجتماعی و محیط زیستی مورد توجه ویژه اوست.

Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید