به مناسبت درگذشت پروفسور علی جوان و پروفسور مجتبی ناصری

خدمات دو دانشمند ایرانی تبار به جامعه بشری

پ پ پ

هفته قبل با زندگی دو پروفسور ایرانی در دو سوی اقیانوس اطلس آشنا شدیم و گفتیم که چگونه این دو در دهه های گذشته با خدمات علمی شان در آلمان و آمریکا توجه جهانیان و بخصوص دانشمندان را به خود جلب کردند. در این رابطه دو نمونه از عملیات شگفت انگیز پیوند اعضای بدن توسط پروفسور مجتبی ناصری را به نقل از مجله اطلاعات هفتگی در سال 1974 (1353 خورشیدی) برایتان نقل کردیم. اینک حادثه سوم را به نقل از همان مجله در همان تاریخ برایتان درج می کنیم:

حادثه سوم
ویلفرید ده ساله وقتی که می خواست سوار آسانسور بشود، دچار حادثه شد آستین کت او به در آسانسور گیر کرد و بازوی او را بلعید.

بیش از آنکه کسی به یاری پسرک بشتابد، او فریادی کشید و از حال رفت. بازوی او را از ناحیه بالاتر از آرنج، آسانسور قطع کرده بود. ویلفرید را فورا به بیمارستان رساندند. این بار عمل روی پسرک سه ساعت و سی دقیقه به طول انجامید و باز برای سومین بار پروفسور ایرانی (مجتبی ناصری) معجزه کرد.

پس از این حادثه، دولت آلمان به کارخانه های آسانسور سازی دستور داد فقط آسانسورهایی را بسازند که دارای حفاظ باشند. از این پس در آلمان تنها آسانسورهایی ساخته خواهد شد که دارای در حفاظی باشند، به این ترتیب دیگر حادثه ای در آسانسور روی نخواهد داد.
پروفسور مجتبی ناصری پزشک ایرانی که اکنون معروفترین و محبوب ترین پزشک در آلمان است، یک همسر آلمانی دارد و تنها جراحی است که توانست برای اولین بار دست و پای قطع شده را دوباره پیوند بدهد.

او ماه گذشته در کنگره پزشکی مونیخ شرکت جست و گزارش کاملی درباره اقدام شگفتی انگیز و تحسین آمیز خود داد.

از زمانی که او به این عمل های جراحی بزرگ دست زده است، روزنامه ها هر روز گزارشی درباره بیمارانش می دهند. پروفسور ناصری هرچند گاه یک بار، دست رالف و ویلفرید را می گیرد و با خود به گردش می برد. در حال حاضر رالف و ویلفرید و کباوئر ۵۴ ساله از دوستان نزدیک او هستند و هر چند روز یک بار دور هم جمع می شوند.

اکنون رالف و ویلفرید مثل همـه بچـه هـا می توانند لبخند بزنند و بازی کنند و پروفسور ناصری معجزه گر ایرانی می گویـد:
ـ تا یکسال دیگر، این دو بیمار من به هیچ وجه تفاوتی با کودکان سالم نخواهند داشت وحتی می توانند از خود کارهای سنگین بکشند.

پروفسور ناصری، اینک ۳۹ سال دارد و با وجود کمی سن، استاد جراحی پیوند اعضا است و باید در برابر دانش گرانقدر او سر تعظیم فرود آورد.

گزارش دیگری از مجله جوانان چاپ ایران در سال 1354 درباره پروفسور مجتبی ناصری

مصاحبه اسماعیل ثابتی شماره نوروز ۱۳۵۴ (۱۹۷۵) مجله جوانان چاپ ایران را در صفحات ۳۰ و ۳۱ پس از اولین پیوندهای اندام بدن در آلمان توسط پرفسور مجتبی ناصری با عنوان «پروفسور ناصری پزشک ایرانی قلب یدکی را به بشر هدیه داد» در اینجا عینا باز نشر میکنیم.

***

یک مصاحبه جالب و خواندنی از اسماعیل ثابتی خبرنگار مجله جوانان با پروفسور ناصری پزشک انتخابی مطبوعات آلمان برای سال ۱۹۷۴
«پروفسور ناصری پزشک ایرانی قلب یدکی را به بشر هدیه داد»
چینیها کار پیوند را شروع کردند، آمریکاییها آنرا با موفقیت انجام دادند و در اروپا یک پزشک ایرانی موفق به انجام این کار شد.

روز جمعه 14 فوریه 1975 است و من با پروفسور مجتبی ناصری پزشک مشهور ایرانی مقیم برلین غربی در بیمارستان وست لند قرار ملاقات داریم. برخلاف روزهای آفتابی گذشته هوای برلین امروز کمی سرد و بارانی است. در طول راه به این ملاقات و مصاحبه ای که باید انجام بدهم فکر می کنم. راستش از برخورد با یک پزشک ایرانی که شهرتی بزرگ دارد واهمه دارم. و این ترس ناشی از تجربیات ناخوشایندی است که قبلا در ایران داشته ام.

12-javana

به هر حال دعا می کنم که پروفسور ناصری آدمی خوش برخورد و مهربان باشد. در غیر این صورت قید مصاحبه را خواهم زد. ساعت 12 ظهر به بیمارستان می رسم. برای اینکه بتوانم با اتومبیل وارد باغ بزرگ بیمارستان بشوم، پلاک مخصوص خبرنگاری را به شیشه ماشین آویزان می کنم. مامور اطلاعات مرا به ساختمان شماره 14 که محل کار پروفسور ناصری است راهنمایی می کند. برخورد با پروفسور که رنگی پریده و قدی متوسط دارد عالی است. فروتنی، آرامش و تواضع بیش از حد دکتر به من این اطمینان را می دهد که می توان آزاد و بدون تکلف با او به گفتگو نشست. در دقایق اولیه آشنایی، متوجه صمیمت و ادب فراوان او می گردم. و خیلی زود این احساس به من دست می دهد که خارج از تشریفات رسمی مصاحبه می توانیم کاملا راحت و دوستانه با یکدیگر گپ بزنیم، گرچه مدت مصاحبه را فقط یک ساعت تعیین کرده بودیم ولی گفتگـوی ما تقریبا سه ساعت به طول می انجامد.

***

پروفسور ناصری کیست؟
در مورد این مرد بزرگ هموطن ما، مطبوعات داخلی و خارجی زیاد نوشته اند، اما نتیجه چند ساعت گفتگو مرا به این نتیجه می رساند که مصاحبه من، باید جامع ترین و مستندترین گزارشی باشد که در مورد این پزشک عالیقدر در مطبوعات ایرانی می توان خواند.

برای تعویض قلب به دستگاهی که موقتا کار آنرا انجام دهد نیاز بود. دکتر مجتبی ناصری در حال نشان دادن دستگاه "قلب-ریه" به دکتر لوبک رئیس جمهور آلمان.

برای تعویض قلب به دستگاهی که موقتا کار آنرا انجام دهد نیاز بود. دکتر مجتبی ناصری در حال نشان دادن دستگاه “قلب-ریه” به دکتر لوبک رئیس جمهور آلمان.

***

بیست و چهارم ژوئن 1969: در این روز برلین و بعد از آن جامعه پزشکان اروپایی با اتفاقی غیرمنتظره و پرجنجال روبرو می شدند که سخت مورد توجه و تفسیر قرار می گیرد و تیتر اول روزنامه های آن روز را به خود اختصاص می دهد. این واقعه نام یک پزشک ایرانی را بر سر زبانها می اندازد و آوازه شهرت او در همه جا می پیچد، جریان واقعه این است که پسری 8 ساله بر اثر تصادف با تراموا دست راستش قطع می گردد. چهل دقیقه بعد، او را در حالی که فقط یک دست دارد، به بیمارستان می رسانند، و مصدوم تحت معالجه پروفسور ناصری قرار می گیرد، پروفسور متوجه می گردد که دست راست پسرک کاملا قطع شده و در محل حادثه باقی مانده است. فورا از پلیس برلین کمک می خواهد تا هر چه سریعتر دست قطع شده را پیدا کنند، پس از مدتها تحقیق و جستجو دست قطع شده را در روی ریل ها پیدا می کنند و به بیمارستان می آورند پروفسور ناصری با امید فراوان دست قطع شده را به بدن پسرک پیوند می زند. و عمل را با موفقیتی شگرف انجام می دهد. بدین ترتیب، معجزه جراحی و پیوند به وقوع می پیوندد، و مدتی بعد بیمار می تواند دست پیوند شده را به حرکت درآورد، همانطور که قبل از حادثه به حرکت در می آورده است.

اینک متن مصاحبه

ثابتی ـ آیا این اولین پیوندی بود که در این زمینه در جهان پزشکی اتفاق می افتاد، یا اینکه قبل از شما دیگران به اینکار دست زده بوند؟
ـ پروفسور ناصری : این اولین رویداد پزشکی در جهان نبود ولی اولین رویداد جراحی در اروپا بود.

چطور به فکر ری پلانتیشن (عمل پیوند) افتادید؟
ـ در حقیقت اولین کار من در عمل پیوند، اکتبر سال 1964 شروع شد، در این سال من توانستم پای مرد 45 ساله ای را که به همین ترتیب در حادثه تصادف با تراموا به شدت صدمه دیده بود، و فقط با پوست نازکی به تنه اش متصل بود، پیوند بزنم، ولی عمل جراحی و پیوند روی دست قطع شده پسر 8 ساله آن هم پس از چند ساعت که از حادثه گذشته بود واقعه موفقیت آمیزی در جامعه پزشکی اروپا بود.

چرا فقط در اروپا؟
در حقیقت ایده و ابتکار این نوع عمل جراحی، مدیون چینی ها است که سالها قبل در حال آزمایش آن بودند اما اولین پیوند موفقیت آمیز پزشکی توسط گروهی از پزشکان آمریکایی انجام گرفت.

ثابتی ـ پس به این ترتیب چینی ها کار را شروع کردند، آمریکایی ها عمل را با موفقیت انجام دادند، و در اروپا برای اولین بار یک پزشک ایرانی موفق به این کار شد؟
پروفسور ناصری ـ همین طور است.

ـ یک جلسه پزشکی، مصاحبه ما را برای مدتی قطع می کند
در خلال صحبت متوجه می شوم که پروفسور مرتبا به ساعتش نگاه می کند. گویا قرار ملاقاتی دارد. پروفسور از من خواهش می کند که گفتگو را برای نیم ساعتی قطع کنیم چون ناگزیر است که در یک جلسه پزشکی شرکت کند. و این غیبت فرصتی برای من پیش می آورد که پروفسور را به خوانندگان عزیز مجله جوانان معرفی کنم.

پروفسور ناصری در سال 1307 یعنی 46 سال پیش در زنجان متولد شده است. (در لحظه برخورد لهجه شهرستانی او را تشخیص می دهم) پس از پایان دوران دبیرستان برای تحصیل در رشته شیمی به هنرسرای عالی تهران می رود و ضمن اینکه کار هم می کند، در این رشته مشغول تحصیل می گردد. سال 1942 به آلمان می آید که در دو دانشکده گوتینگن و هایدلبرگ به تحصیلات در رشته پزشکی می پردازد و جزو دانشجویان ممتاز می شود و با درجه عالی فارغ التحصیل می گردد.

نیم ساعت از غیبت دکتر گذشته است، و من با بی صبری منتظر بازگشت او هستم، حرفهای زیادی وجود دارد که باید با یکدیگر در میان بگذاریم. در این موقع سکرتر جوان او مرا برای نوشیدن قهوه به اتاقش دعوت می کند. فرصتی است که با سکرتر چند کلمه ای در مورد پروفسور صحبت کنم. سکرترش می گوید:
ـ می دانید دکتر دشمن سیگار است و من برعکس دوست صمیمی دخانیات! به همین دلیل در این مورد همیشه با یکدیگر در حال جدال هستیم. پروفسور از اینکه من فراوان سیگار می کشم روزی چند مرتبه مرا سرزنش میکند، می پرسم:
ـ دکتر سیمایی خسته و رنگ پریده ای دارد. آیا این ناشی از کار زیاد است یا اینکه جسما سالم نیست؟ سکرتر با خنده بلند می گوید:
ـ این روزها دکتر کاملا شاداب و سرحال به نظر مـی رسـد، چـون از مـرخصـی برگشتـه، دلم می خواست دکتر را قبل از مرخصی میدید، که رنگش به کلی زرد و حتی خاکستری شده بود.

پروفسور مجتبی ناصری پس از یک عمر خدمات به یادماندنی در جهان پزشکی 24 اکتبر 2016 از جهان رخت بربست.

پروفسور مجتبی ناصری پس از یک عمر خدمات به یادماندنی در جهان پزشکی 24 اکتبر 2016 از جهان رخت بربست. چپ: عکسی از مراسم بزرگداشت پروفسور ناصری در شهر زادگاهش زنجان در ۱۲ آبان ۱۳۹۵ راست: مراسم خاکسپاری در روز جمعه ۱۸ نوامبر ساعت ۱۰:۳۰ در شهر برلین برگزار خواهد شد

می پرسم:
بالاخره نگفتید که این ناشادابی و رنگ پریدگی بر اثر کار زیاد است یا خود دکتر از یک بیماری رنج می برد؟ سکرتر می گوید:
به عقیده من فقط به علت کار بیش از حد اسـت، مـی دانیـد دکتـر بـه کارش عشق می ورزد، و شب و روز برای نجات مصدومین کوشش می کند، به تحصیلاتش ادامه می دهد، استاد دانشگاه است، در کنگره های مختلف جهانی شرکت می کند، و به طور ساده یک سر دارد و هزار سودا…

پس از یک ربع دکتر مجددا به اتاقش بازمی گردد و صحبت بار دیگر گل می کند، می گوید:
پس از پایان تحصیلات پزشکی در موسسه اکتشافات پزشکی به نام موسسه ماکس پلان مشغول کار شدم. و پس از چند سال کار در این موسسه به جراحی عمومی پرداختم و مخصوصات تحقیقات و مطالعاتم را روی قلب وسعت دادم و در سال 1961 پیوند قلب و ریه را روی حیوانات آزمایش کردم.

ثابتی ـ پس ایده پیوند قلب از برنارد نبوده است؟
پروفسور ناصری ـ من در سال 1963 در بیانیه کنگره پزشکی در مکزیک و سپس در آمریکا شرکت کردم تا تحقیقات و آزمایشات خودم را روی پیوند قلب و ریه در حیوانات را مطرح کنم، مسلما در آمریکا برخوردی با برنارد داشتم چون در آنجا به یکدیگرمعرفی و در نتیجه آشنا شدیم. در آن زمان اصلا برنارد راجع به پیوند قلب کاری نداشت و کاری نمی کرد، درآن موقع تحقیقات و مطالعات برنارد فقط روی دریچه های قلب بود، در همین کنگره بود که من نتیجه تحقیقاتم را با برنارد در میان گذاشتم و او از پیوند قلب صحبت کرد و آزمایشاتم را که با موفقیت روی حیوانات مخصوصا سگ انجام داده بودم برای او تشریح کردم.

تعدادی از کتابهای پزشکی تألیف شده توسط پروفسور ناصری. تعدادی از کتابهای پزشکی تألیف شده توسط پروفسور ناصری  بیش از ۳۰۰ سخنرانی، انتشارات در مجلات علمی ملی و بین المللی و مقالات در کتابهای مختلف و آخرین انتشار کتابی بنام دانشنامه جراحی به زبان فارسی که در تهران توسط نشریه علمی بچاپ رسیده است.

تعدادی از کتابهای پزشکی تألیف شده توسط پروفسور مجید سمیعی
بیش از ۳۰۰ سخنرانی، انتشارات در مجلات علمی، ملی و بین المللی و مقالات در کتابهای مختلف از پروفسور مجتبی ناصری نیز بجای مانده است. کتاب “دانشنامه جراحی” Surgical Encyclopedia به زبان فارسی در تهران توسط نشر علمی در سال ۲۰۰۲ بچاپ رسیده است.

***

پروفسور مجتبی ناصری پس از یک عمر خدمات به یادماندنی در جهان پزشکی 24 اکتبر 2016 از جهان رخت بربست.

Loading Facebook Comments ...