گفتگو و آشنایی به مناسبت ماه مهندسی در کانادا:

جمیل مردوخی، مهندس CN Tower و بسیاری بناهای نمونه دیگر در دنیا

پ پ پ

پس از آبشار نیاگارا که یک پدیده منحصر بفرد طبیعی است، سی ان تاور CN Tower با 1/5 تا ۲ میلیون بازدیدکننده در سال بنای منحصر بفرد ساخته مهندسینی است که کانادا با آن به دنیای مدرن شناسانده شده است.

در کنار بسیاری از ویژگی ها از جمله انتخاب آن به عنوان یکی از 7 شگفتی دنیای مدرن از سوی جامعه مهندسین ساختمان آمریکا (1994)، حضور یکی از اعضای کامیونیتی ما (مهندس جمیل مردوخی) از اولین روزهای گذاشتن سنگ بنای این برج در فوریه سال 1972 است که موجب افتخار کامیونیتی ماست. این حضور تا همین امروز در شکل مسئولیت مهندسی، نگهداری و ترمیم آن ادامه دارد. جمیل مردوخی مدیر مسئول شرکت مهندسی NCK در تورنتو، برای بسیاری از اعضای جامعه ایرانی کانادا بخصوص مهندسین چهره آشنایی است.

جمیل مردوخی

جمیل مردوخی

در اول مارچ، مراسم بزرگداشت ماه ملی مهندسی کانادا (مارچ) در محل CN Tower باعنوان Tower Talk : گذشته و حال مهندسی یکی از عجایب دنیای مدرن، برگزار شد.

در این مراسم که جمعی از مهندسین و دانشجویان مهندسی شرکت داشتند، همچنین از چندین نفر از مهندسین و مدیران ارشد پروژه CN Tower که برای اولین بار مجددا در یک جا حضور می یافتند، نیز به عنوان پنلیست دعوت شده بود. در این مراسم جمیل مردوخی طی یک سخنرانی، گزارشی از طراحی، ساختمان، وعملکرد این برج را ارائه کرد. در ادامه جلسه، که اداره آن را نیز آقای مردوخی بعهده داشت، پنلیست ها ضمن بیان خاطرات خود از چگونگی آغاز و اجرای این پروژه، به سؤالات حاضرین پاسخ دادند.

(جمیل مردوخی در ماه گذشته نیز در جلسه ماهانه جامعه مهندسین ایرانی کانادایی ـ مهندس ـ یک سمینار علمی برگزار کرد که گزارش آن در سلام تورنتو منتشر شد.)
در ایران نیز ۵ اسفند (۲۳ فوریه)، روز بزرگداشت خواجه نصیرالدین طوسی ـ شاعر، فیلسوف، دانشمند، ریاضی دان و منجم ایرانی سده هفتم ـ روز مهندس است.

ماه ملی مهندسی در کانادا و نزدیک شدن ۲۶ ماه جون چهلمین سالروز بهره برداری از این برج، مناسبتی را فراهم کرد تا با یکی از چهره های علمی و مهندسی کانادا و عضو برجسته تیمی که CN Tower را به سمبل توان مهندسی، خلاقیت و در عین حال غرور کانادایی تبدیل کرده است، گفتگویی داشته باشم.

مشهود ناصری: آقای مردوخی ضمن تبریک بمناسبت ماه ملی مهندسی به شما و همه مهندسین کامیونیتی مان، لطفآ از خودتان بگویید، کی و چطور تصمیم گرفتید به کانادا بیایید و تاکنون امضای شما زیر نقشه های چه بناهایی قرار گرفته است؟
جمیل مردوخی: سال 1972 (1351 خورشیدی) پس از اتمام دوره کارشناسی ارشد در رشته ساختمان از دانشگاه تبریز، برای ادامه تحصیل اقدام کردم. بسیاری از دانشگاههای آمریکا و کانادا پذیرش دادند. مزیت شهریه کمتر دانشگاه تورنتو و تصور هوای گرمتر به خاطر جنوبی تر بودن نسبت به دانشگاه ویکتوریا (که بسیار نادرست از کار درآمد!) تورنتو را به شهر انتخابی من در 44 سال پیش تبدیل کرد.

در حالی که دوره فوق لیسانس سازه را در دانشگاه تورنتو تمام می کردم، تازه کار پی ریزی برج 553 متری CN Tower در 1973 شروع شده بود که به تیم مهندسی این پروژه پیوستم.
من در آن سالها در طراحی ساختمان 7 طبقه ای که در ارتفـاع 331 متـری برج بایـد ساخته می شد، که از جمله شامل یک رستوران چرخان است، در دفتر مونتریال، شرکت داشتم.
همان زمان در پروژه ساختمان مرکزی 41 طبقه و 180 متری رویال بانک در تورنتو نیز شرکت داشتم.

از آن زمان تاکنون ساختمانهای بلند و یا با ویژ گی خاص بسیاری را محاسبه و طراحی کرده ام که از جمله به این پروژه ها میتوانم اشاره کنم:

  • برج 350 متری مکزیک،
  • هرم موزه لوور پاریس،
  • ساختمان مرکزی کردیت بانک روسیه Russian Credit Bank در مسکو،
  • بزرگترین مجتمع و بلندترین ساختمان در ترینیداد،
  • بلندترین ساختمان ابوظبی را که استرالیایی ها طراحی کرده بودند، من بازنگری کردم.
  • ساختمان ۴۰ طبقه مرکز تجاری بیروت،
  • چندین ساختمان ۶۰ تا ۹۰ طبقه در دوبی.

در تورنتو نیز بیش از ۵۰۰ ساختمان مسکونی با ارتفاع بلند و متوسط، و در شهرهای دیگر کانادا از جمله کبک سیتی، مونتریال و اتاوا نیز پروژه های ساختمانی متعددی مانند ایستگاه مترو در مونترال و یک سفارتخانه در اتاوا را طراحی کرده ام.

همچنین در ۳۰ سال گذشته من با بیشتر سازندگان ایرانی کانادایی در تورنتو همکاری داشته ام.

ضمنا در سال 1979 به ایران رفتم و تا 1982 حدود ۳ سال در چندین پروژه صنعتی در آنجا کار کردم.

scale2

مشهود ناصری: نقش CN Tower در رونق اقتصادی- اجتماعی و بخصوص رونق بخش ساختمان سازی در تورنتو را چطور ارزیابی می کنید؟
جمیل مردوخی: به نظر من CN Tower شهر تورنتو را در سطح جهانی و به عنوان یک شهر بین المللی معرفی کرد. تاثیر این برج در صنعت توریسم تورنتو و کانادا خیلی چشمگیر بوده، به طوری که به مهمترین جادبه توریستی کانادا بعد از آبشار نیاگارا تبدیل شده است.
در زمینه مهندسی این برج در تحقیق و پژوهش های علمی و دانشگاهی مربوط به ساختمانهای بلند مانند مطالعات اثرات باد، رعد و برق، آلودگی هوا و غیره بر روی ساختمانها و سازه ها خیلی تاثیر داشته و هنوز دارد، به طوری که کدهای استاندارد ساختمانی جدیدی بر مبنای این پژوهشها تدوین شده است. Jamil1

من در کنفرانسهای مختلف علمی از جمله در ویکتوریا (بریتیش کلمبیا)، در مسکو در زمینه برجهای بلند، و در دوحه قطر و اربیل عراق شرکت کرده و سخنرانی داشته ام. همچنین هر ساله در دانشگاه رایرسون درباره CN Tower سخنرانی کرده و می کنم. در مکزیک حداقل در سه کنفرانس بین المللی در دانشگاههای آنجا شرکت کردم.

در جامعه مهندسی سازه دنیا CN Tower ساختمان شناخته شده ای است بخصوص که برای 32 سال و قبل از ساختن برج دبی در سال 2007، بلندترین برج دنیا بود.

با وجود اینکه من در روز ممکن است روی 20 پروژه دیگر کار کنم ولی این ساختمان ویژگی خاصی دارد و همیشه مطرح می شود.

Jamil3در طی این 40 سال ما دائما بخش های جدیدی را بنا به ضرورت و یا برای جلب توریست و بازدید کننده بیشتر و کسب درآمد به این برج اضافه کرده ایم. مثلا در سال ۱۹۹۴ در یک طبقه در ارتفاع ۳۴۲ متری برای دیده شدن زیر آن کف شیشه ای تعبیه شد. و یا در یکی از این پروژه ها به نام Edge Walk که اخیرا طراحی و اجرا شده سکویی درارتفاع ۳۵۶ متری برای راه رفتن ساختیم که استقبال زیادی از آن شده است. علاقه مندان بلیت 170ـ160 دلار را میخرند که برای چندین دقیقه در آن لبه یا سکو بایستند یا راه بروند و بدین طریق خودشان را به چالش بکشانند. البته مشابه این طرح ولی در ارتفاع کمتر در چند کشور دیگر اجرا شده است.

CN Tower همچون Downsview و یا هاربر فرانت به Canada Lands Company که یک موسسه وابسته به دولت فدرال است تعلق دارد.

مشهود ناصری: در زمینه نگهداری CN Tower چه مسائلی پیش رویتان قرار دارد و آیا عمر این برج قابل محاسبه است؟
جمیل مردوخی: دیدگاه نمایند گان این شرکت نسبت به نحوه اداره این برج نیز در این مدت تغییر کرده است. در ابتدا حساسیت کمتری برای پدیده تدریجی و دائمی اثرات مخرب آب و هوایی از قبیل توفان، باران، و یخ و آلودگی بر روی این برج در مدیریت اداره این برج وجود داشت. آنها برای صرفه جویی، مثل بیشتر صاحبان ابنیه تمایل کمتری به کنکاش در زمینه وضعیت سلامت برج داشتند. من از طریق شرکت NCK که مسئول مهندسی و نگهداری این برج است به آنها قبولاندم که باید در این زمینه انرژی و هزینه صرف کرد. کما اینکه ما همواره وضعیت سلامت بتن بدنه، پی برج و سایر بخشهای آنرا و همچنین آنتن مخابراتی ۹۶ متری آن را زیر نظر داریم و رفتار آن را در اثر طوفانها و شرایط دیگر ثبت و مورد مطالعه قرار می دهیم.

عمر سازه های مهم را معمولا ۵۰ تا ۱۰۰ سال در نظر میگیرند. ولی این برج یک ساختمان استثنایی است. همانطور که در جلسه Tower Talk شاهد بودید در جواب چنین سئوالی یکی از پنلیست ها عمر برج را ۳۰۰ سال ارزیابی کرد.

***

برخی دانستنی ها درباره CN Tower

  • این برج می تواند باد لحظه ای تا سرعت 420 کیلومتر در ساعت و زلزله تا 8/5 ریشتر را تحمل کند.
  • در باد لحظه ای با سرعت 200 کیلومتر در ساعت بالای آنتن آن 1 متر از مرکز منحرف می شود. Skypod که بلافاصله زیر آنتن قرار دارد 46 سانتیمتر و ساختمان اصلی (7 طبقه) 23 سانتیمتر از مرکز منحرف می شود.
  • سرعت آسانسور با کف شیشه ای این برج 22 کیلومتر در ساعت است که در عرض 61 ثانیه به رستوران چرخان می رسد.
  • این برج با ارتفاع 553/3 متر تقریبا دو برابر برج ایفل ارتفاع دارد.
  • یکی از ابتکارات پس از ساختن این برج، حمل یک پیانو به وزن دویست کیلو توسط نورمن الکساندر و جو اسکویر در ظرف 7/5 ساعت از طریق بالا رفتن 2579 پله برج بود.
  • در سال 2001 یک گروه طرفداران محیط زیست برخلاف قانون در اعتراض به سیاستهای جورج بوش رئیس جمهور وقت آمریکا، پلاکاردی را بر بالای برج نصب کردند.
  • برخلاف تصور عموم، ستونهای سه گانه برج تو خالی است.
  • این برج 118 هزار تن یا معادل 23200 فیل بزرگ وزن دارد.
  • هزینه ساخت آن در سال 1976، 63 میلیون دلار بوده است. ساختن این برج امروز حدود ۳۰۰ ملیون دلار هزینه خواهد دشت.

راه آهن ملی کانادا این برج را ساخته و مالک آن بود و در سال 1995 که به یک شرکت دولتی تبدیل شد مالکیت آن به شرکت Canada Lands منتقل شد.

کف شیشه ای به مساحت 24 متر مربع در ارتفاع 346 متر در سال 1994 به مجموعه ساختمانی Pod اضافه شد. این کف شیشه ای 5 برابر قویتر از کف ساختمانهای تجاری است و محاسبه شده که 14 اسب آبی بزرگ را می تواند تحمل کند.

Loading Facebook Comments ...