صادق صبا: همکاران من در بی‌بی‌سی فارسی آزادی بیان ندارند!

برای گروهی از ما، بخشی از تاریخ معاصر ایران، در 75 سال گذشته، آمیخته و درگیر با فعالیت بنگاه سخن پراکنی بریتانیا و رادیو و تلویزیون فارسی بی بی سی (در سال‌های اخیر) بوده است.

صادق صبا مدیر شبکه بی بی سی فارسی

صادق صبا مدیر شبکه بی بی سی فارسی

رادیو بی‌بی‌سی فارسی که در سال 1940 راه اندازی شد، اگر نه قدیمی‌ترین رسانه الکترونیک فارسی زبان منتشر شده در خارج از ایران، دست‌کم از پرسابقه‌ترین آنهاست و به شهادت دهها رساله دانشگاهی و کتاب‌های تحقیقاتی آکادمیک و عمومی در بسیاری از مقاطع حساس تاریخ چند دهه اخیر ایران نقش اطلاع رسانی و تاثیرگذاری انکارناپذیری ایفا کرده است.

کم نیستند کسانی که هنوز پس از گذشت نزدیک به 4 دهه از وقوع انقلاب اسلامی، رادیو بی‌بی‌سی را یکی از عوامل بسیار موثر شکل‌گیری آن انقلاب می‌دانند. همه کسانی که ماههای پیش از انقلاب را بیاد دارند نمی‌توانند انکار کنند که در شرایط سانسور و تعطیلی رسانه‌ها در ایران، برنامه‌های خبری بامدادی و شامگاهی رادیو بی‌بی‌سی چگونه میلیونها ایرانی را سرساعت پخش برنامه‌ها در پای رادیوهای موج کوتاه میخکوب می‌کرد تا آخرین خبرها، تفسیرها، گزارشها، بیانیه‌ها و مصاحبه‌های مربوط به رویدادهای بحرانی آن روزها را بشنوند و به شیوه‌های گوناگون از جمله ضبط و تکثیر نوارهای کاست، خبرها را به اطلاع دوستـان و آشنـایـان و مـردم عادی برسانند.



آگهی

در همه سی و چند ساله اخیر، هم رادیو بی‌بی‌سی و در سالهای اخیر تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی، ضمن اینکه از مهم‌ترین منابع خبری ایرانیان درون و بیرون از کشور بوده است، موضوع بحث‌ها و مخالفت‌ها و هواداری‌های بسیاری، از سوی مخاطبان، در زمینه شیوه اطلاع رسانی و سیاست‌های تاثیرگذاری رسانه‌ای نیز بوده است.

اما نکته‌ای که شاید کمتر به آن توجه شده این است که رادیو و تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی، با توجه به معیارهای موجود و شناخته شده رسانه‌های جدی و حرفه‌ای در دنیا، آیا وظیفه خود را در حد ممکن منصفانه انجام داده و می‌دهد یا خیر؟

طبعا در نبود نهادهای آکادمیکِ بررسی فرم و محتوای رسانه‌ای، بیشتر داوری‌های انجام شده در مورد سیاست‌ها و شیوه‌ها و گرایش‌های تهیه و ارائه اطلاعات و اخبار در مورد ایران، از سوی شبکه فارسی بی‌بی‌سی، مبتنی بر سلیقه‌ها و وابستگی‌های عقیدتی و باورهای سیاسی و واکنش‌های لحظه‌ای مخاطبان معترض یا هوادار، نسبت به برنامه‌های بی‌بی‌سی فارسی بوده و هست.

از آنجا که شبکه بی‌بی‌سی فارسی معروفترین و پرمخاطب‌ترین شبکه رسانه‌ای فارسی زبان است، بی شک پرسش‌های بسیاری هم در زمینه شیوه کار این رسانه و سیاست‌ها و گرایش‌های آن وجود دارد، و هیچ فردی جز مدیر این شبکه نمی‌تواند پاسخگوی این پرسش‌ها باشد.

Sadegh-Saba-(2)صادق صبا در تیرگان
در پنجمین جشنواره فرهنگی ـ هنری تیرگان صادق صبا، مدیر شبکه فارسی بی‌بی‌سی، از جمله میهمانان ویژه جشنواره است. برگزارکنندگان جشنواره تیرگان، روز سه شنبه 18 آگوست یک جلسه دیدار و گفت‌و‌گوی عمومی با صادق صبا در یکی از سالن‌های دانشگاه تورنتو ترتیب داده بودند. در این جلسه نزدیک به دو ساعته حدود 60 تن از افراد جامعه ایرانی ـ کانادایی پرسش‌ها و موضوعات گوناگونی را با مدیر شبکه رادیو ـ تلویزیونی و سایت اینترنتی بی‌بی‌سی فارسی مطرح کردند.

صادق صبا کیست؟
صادق صبا متولد ایران است. او دانش آموخته رشته حقوق و علوم سیاسی از دانشگاه تهران و مدرسه علوم اقتصادی در لندن است.
صادق صبا پس از پایان تحصیلات در رشته حقوق مدت کوتاهی به مشاغل حقوقی اشتغال داشته است. از آنجا که به درستی گفته می‌شود شباهت‌هایی میان حرفه‌های وکالت و روزنامه‌نگاری، دست‌کم از لحاظ چالش برانگیز بودن هر دو حرفه، وجود دارد، صادق صبا حرفه روزنامه‌نگاری را چالش برانگیزتر تشخیص داده و در این حرفه آغاز به کار کرده است.

صادق صبا در سال 1990 بعنوان تهیه کننده به بخش فارسی شبکه بی بی‌سی پیوسته و سال‌ها بعنوان تحلیل‌گر مسائل ایران فعالیت کرده است. وقتی در سال 2007 و 2008 پروژه تاسیس تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی مطرح شد، این بار صادق صبا وارد حیطه تازه‌ای از فعالیت‌های رسانه‌ای شد و آن سرپرستی و مدیریت شبکه رادیو، تلویزیون و سایت اینترنتی فارسی بی‌بی‌سی بود که در ژانویه 2009 رسما آغاز به کار کرد و تاکنون ادامه دارد.

صادق صبا بارها به ایران مسافرت کرده است. بویژه پوشش خبری سه دوره از انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران را در کارنامه فعالیت‌های رسانه‌ای خود دارد. علاوه بر کارهای صرفا رسانه‌ای و خبری صادق صبا آثار تحقیقی و مستند هم تولید کرده‌است که یکی از معروف‌ترین آثار مستند او The Genius of Omar Khayam درباره زندگی و آثار حکیم عمر خیام تهیه و منتشر شده است. این فیلم روز یکشنبه همین هفته در چهارچوب برنامه‌های نمایش فیلم جشنواره تیرگان به نمایش در خواهد آمد.

صادق صبا در جلسه گفت‌و‌گوی روز سه شنبه پیش از پاسخ به پرسش‌های حاضران درباره شبکه فارسی بی‌بی‌سی گفت:
«یکی از هدف‌های من از شرکت در این مراسم این است که در مورد بی‌بی‌سی فارسی توضیح بدهم که کار ما چیست؟ بعضی‌ها از بیرون تصوراتی در مورد بی‌بی‌سی دارند یا انتظاراتی از بی‌بی‌سی هست که به نظر من واقعی نیستند. در مورد تشکیلات بی‌بی‌سی فارسی باید بگویم که ما حدود 50 ژورنالیست داریم و حدود 50 نفر کادر فنی. بنابراین حدود 200 نفر تشکیلات بی‌بی‌سی فارسی را می‌گردانند. 8 ساعت برنامه تلویزیونی داریم که 8 ساعت هم تکرار می‌شود. روزی یک ساعت برنامه بامدادی رادیویی داریم. یک سایت اینترنتی هم هست که 24 ساعته خبرهای آن به روز می‌شود. بودجه بی‌بی‌سی فارسی در سال حدود 15 میلیون پوند است. بودجه کل تشکیلات بی‌بی‌سی که به 28 زبان خارجی و زبان انگلیسی برنامه تولید و پخش می‌کند بیش از 3 میلیارد پوند است که از محل درآمد صندوق «حق استفاده از تلویزیون درخانه‌ها» License Fee تامین می‌شود»
.
راهنمای ادیتوریال بی‌بی‌سی
مدیر شبکه بی‌بی‌سی فارسی ادامه داد: «بی‌بی‌سی یک سیاست رسانه‌ای دارد که با عنوان راهنمای ادیتوریال بی‌بی‌سی حدود 50 سال پیش مدون شده که اصول رسانه‌ای بی‌بی‌سی در آن وجود دارد. هرکس بخواهد یک ژورنالیست حرفه‌ای خوب و بی‌طرف بشود باید آن راهنما، کتاب مقدس ژورنالیستی‌اش باشد. این راهنما هر پنج سال یک‌بار با توجه به تحولات پیش آمده بازنگری می‌شود. آخرین چاپ این راهنما حدود شش ماه پیش منتشر شد. کار من و همکارانم، که مانند همه ایرانی‌ها دیدگاه‌های مختلفی دارند، این است که وقتی وارد بی‌بی‌سی می‌شوند تنها راهنمای ادیتوریال بعنوان روش کار آنها مورد استفاده قرار گیرد. بطور خلاصه ما معتقدیم که بی‌بی‌سی بر سه اصل بی‌طرفی، دقت و انصاف بنا شده است. یعنی دقت مسئله اساسی است؛ جهت خاصی را در خبر و گزارش و تحلیل نداریم و معتقدیم انصاف هم باید رعایت شود.»

صادق صبا گفت که در شبکه بی‌بی‌سی همیشه بحث وجود دارد و هیچ کس نمی‌تواند بگوید که آنچه من می‌گویم حرف آخر است. «اتاق خبر بی‌بی‌سی هر روز ساعت 10 صبح یک جلسه دارد. سردبیر روز که زودتر از بقیه سرکار آمده خبرهای دنیا را می‌بیند و بر اساس تشخیصی که دارد خبرهای مهم جهان را انتخاب می‌کند. در آن جلسه نخست یک ارزیابی از کار روز قبل انجام می‌شود که بسیار مهم است و همه انتقاد می‌کنند و نظر می‌دهند. وقتی در بی‌بی‌سی می‌گوییم انصاف و بی‌طرفی و دقت، همیشه خودمان هم نمی‌توانیم صد در صد آنرا اجرا کنیم و ممکن است اشتباهاتی هم داشته باشیم. خود من چند بار بطور صریح در مورد اشتباهاتی که پیش آمده عذرخواهی کرده‌ام.»

«وظیفه ما مخالفت یا موافقت با یک حکومت نیست»
مدیر شبکه بی‌بی‌سی فارسی در ادامه حرفهای خود گفت: «برخی انتظار دارند که بی‌بی‌سی فارسی یک رسانه مخالف جمهوری اسلامی باشد. خیلی از گروههای اپوزیسیون این انتظار را دارند و وقتی انتظارشان برآورده نمی‌شود طبیعتا اتهامات مختلف می‌زنند و مثلا می‌گویند «آیت‌اله بی‌بی‌سی». پاسخ من همیشه به این افراد این است که بی‌بی‌سی فارسی نمی‌تواند طرفدار یا مخالف یک حکومتی باشد. بی‌بی‌سی فارسی وظیفه دارد واقعیت‌ها را آنطور که اتفاق می‌افتند گزارش دهد. همیشه گفته‌ام اگر ما کارمان را درست انجام بدهیم، فرضا اگر موارد نقض حقوق بشر هست یا داعش جنایتی انجام می‌دهد یا همه مواردی که آنها فکر می‌کنند ما باید روی آنها تاکید کنیم، همه را به دقت گزارش دهیم، دیگر لازم نیست بگوییم رژیم جنایتکار فلان. یا گروه تروریستی داعش یا غیره. بهتر است ما واقعیت‌ها را بگوییم و اینکه چه چیزهایی اتفاق افتاده است. اگر کسی از ما ایراد بگیرد که مواردی از نقض حقوق بشر در ایران هست و شما نادیده می‌گیرید، انتقاد بسیار به جایی‌ست و می‌پذیرم و اصلاح می‌کنیم. یکی از مواردی که همیشه باید توضیح بدهم این است که چرا بی‌بی‌سی با دولت ایران موافقت می‌کند یا مخالفت می‌کند. از طرف دیگر ما را متهم می‌کنند که سرسپرده دولت بریتانیا هستیم یا عامل این یا آن دستگاه جاسوسی هستیم. و غیره. از آن‌طرف هم دولت ایران انتظار دارد بی‌بی‌سی به شکل دیگری عمل کند.»

«بی‌بی‌سی فارسی، یک آلترناتیو خبری است»
صادق صبا در مورد نقش و تاثیر تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی گفت: «چیزی که در این پنج شش سال اخیر با آمدن تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی بوجود آمده این است که فضای رسانه‌ای را در ایران تغییر داده است. ایرانی‌ها برای اولین بار با یک دستگاه رسانه‌ای بسیار حرفه‌ای و شیک با عده‌ای کادر ژورنالیستی حرفه‌ای و آموزش دیده روبرو شده‌اند. بی‌بی‌سی فارسی یک آلترناتیو خبری به خانه‌های ایرانی برده است. ما رفتیم در یک اتاق تاریک چراغی روشن کردیم. بی‌بی‌سی فارسی استانداردی را ایجاد کرده که به نظر من هر رسانه فارسی زبان دیگری که می‌خواهد در زمینه تصویری کار جدیدی بکند، حداقل باید مثل بی‌بی‌سی باشد. اگر ما این کار را کرده‌ایم به خاطر سابقه خود بی‌بی‌سی هست نه به خاطر اینکه من و همکارانم افراد نابغه‌ای هستیم.»

مدیر شبکه بی‌بی‌سی فارسی گفت «تشکیلات بی‌بی‌سی 90 سال سابقه دارد و ما هم بخشی از آن تشکیلات هستیم و دائما با مدیران دیگر بی‌بی‌سی در ارتباط هستیم. همه اینها باعث شده رسانه‌ای در ایران بوجود بیاید که اگر وجود نمی‌داشت باید همه در فکر ایجادش می‌بودیم. رسانه‌ای که با همه عیب و ایرادهایش به نظر من یک سرویس درجه یک را در اختیار فارسی زبانان، چه ایرانی‌ها و چه افغان‌ها و تاجیک‌ها قرار می‌دهیم. همین مسئله باعث می‌شود کسانی در جمهوری اسلامی با بی‌‌بی‌سی مشکل داشته باشند. حالا عوض اینکه بیایند مثلا به برنامه‌ها و خود بی‌بی‌سی ایراد بگیرند کارهای دیگر می‌کنند. اتهام می‌زنند، خانواده‌های بعضی از همکاران را در ایران اذیت می‌کنند. عوض اینکه پاسخ بدهند و یک کار مشابه درست کنند کارهای دیگری انجام می‌دهند»

صادق صبا پس از پایان حرف‌های خود به پرسش‌های بسیار حاضران درباره شیوه کار تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی، اشتباهات حرفه‌ای مشاهده شده و دخالت دولت بریتانیا در سیاست‌های خبری و محتوای برنامه‌ها پاسخ داد. صادق صبا گفت دولت انگلیس هرگز در کار بی‌بی‌سی دخالت نمی‌کند. بی‌بی‌سی تشکیلات کاملا مستقلی‌ست و به خاطر همین استقلال کاری است که معتبرترین و پرمخاطب‌ترین شبکه خبری جهان است. شبکه فارسی بی‌بی‌سی هم در میان رسانه‌های فارسی زبان با فاصله‌ای بسیار زیاد پرمخاطب‌ترین رسانه است. همه خط قرمزهای فعالیت رسانه‌ای ما در راهنمای ادیتوریال به صراحت و روشنی مشخص شده است. همکاران من در شبکه بی‌بی‌سی فارسی آزادی بیان ندارند. به این معنی که نمی‌توانند موقتا(تا وقتی در بی‌بی‌سی کار می‌کنند) عقاید سیاسی و دیدگاههای شخصی خود را حتا در شبکه‌‌های اجتماعی مثل فیس بوک ابراز کنند.»

صادق صبا در مورد استقلال تشکیلات بی‌بی‌سی گفت که در بسیاری از اوقات دولت وقت انگلیس با تشکیلات بی‌بی‌سی مشکل دارد، چون بی‌بی‌سی زیر بار انجام خواسته‌های دولت نمی‌رود. باید توجه داشت که بنیان‌گذاران بی‌بی‌سی از آغاز معتقد بودند بی‌بی‌سی فقط با استقلال فعالیت‌های خود می‌تواند موفق شود و تا به حال موفق بوده است. شبکه جهانی بی‌بی‌سی بیش از 500 میلیون مخاطب در جهان دارد.

Loading Facebook Comments ...

اولین نظر دهنده باشید

با یک کلیک در خبـــرنــامه سلام تورنتو عضو شوید!

و داغ ترین اخبار کانادا را سریعا در ایمیلتان دریافت کنید